Klastry energii

Zadaniem klastrów energii jest zapewnienie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, poprawa lokalnego środowiska naturalnego oraz zwiększenie konkurencyjności i efektywności ekonomicznej lokalnej gospodarki.

Klaster energii - definicja

Klaster energii (art. 2 pkt 15a Ustawy o OZE) - definicja

Cywilnoprawne porozumienie, w skład którego mogą wchodzić osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki naukowe, instytuty badawcze lub jednostki samorządu terytorialnego, dotyczące wytwarzania i równoważenia zapotrzebowania, dystrybucji lub obrotu energią z odnawialnych źródeł energii lub z innych źródeł lub paliw, w ramach sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV, na obszarze działania tego klastra nieprzekraczającym granic jednego powiatu lub 5 gmin. Obszar działania klastra energii ustala się na podstawie miejsc przyłączenia wytwórców i odbiorców energii będących członkami tego klastra.

Adresaci klastrów

Klaster energii jest reprezentowany przez koordynatora, którym jest powołana w tym celu spółdzielnia, stowarzyszenie, fundacja lub wskazany w porozumieniu cywilnoprawnym dowolny członek klastra energii.

Klaster energii adresowany jest do bardzo szerokiego grona interesariuszy i odbiorców, których działania lub potrzeby powiązane są z energią elektryczną lub/i cieplną. Jest on platformą współpracy pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego, środowiskiem naukowym, przedsiębiorcami i ich organizacjami oraz wszelkimi instytucjami i podmiotami deklarującymi włączenie się w realizację zakładanych przez Klaster celów.

Zadanie klastrów

Zadaniem klastrów energii jest zapewnienie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, poprawa lokalnego środowiska naturalnego oraz zwiększenie konkurencyjności i efektywności ekonomicznej lokalnej gospodarki.

Współpraca w ramach klastrów może przyczynić się także do restrukturyzacji obszarów wiejskich, pobudzenia energetyki prosumenckiej i dalszego jej rozwoju. Dzięki rozwojowi tych inicjatyw możliwe będzie osiągnięcie wzrostu innowacyjności i budowy kapitału społecznego.

Cel klastrów

Celem stawianym przez Ministerstwo Energii przed uczestnikami rynku klastrów jest zidentyfikowanie i wdrożenie takich modeli biznesowych, które będą w stanie utrzymać się i konkurować na rynku w sposób efektywny, także bez wsparcia finansowego w długiej perspektywie.

Rozwój klastrów energii wymusza więc wypracowanie zasad współdziałania równorzędnych podmiotów w klastrze. Istotną rolę odgrywa w tym wypadku także współpraca wytwórców energii z operatorami sieci.

Potencjalne korzyści uczestników klastra:

  • Uzyskanie finalnie niższego kosztu energii

  • Pozyskanie dofinansowania dla planowanych inwestycji

  • Udział w aukcjach energii dedykowanych dla klastrów

  • Rozwiązanie lokalnych problemów związanych m.in. z:

    • niską emisją,

    • rozwojem nowych źródeł energii (energetyka rozproszona),

    • wzrostem świadomości mieszkańców w zakresie postaw ekologicznych,

    • utrzymaniem statusu gmin uzdrowiskowych czy tworzeniem wizerunku zielonej gminy,

    • tworzenie nowych miejsc pracy,

    • rozwojem obszarów słabo rozwiniętych.

Cele tworzenia klastrów energii:

  • Tworzenie samobilansujących się obszarów sieci elektroenergetycznej

  • Rozwój energetyki odnawialnej

  • Zapewnienie niezawodności dostaw oraz niskich cen energii i usług dystrybucyjnych na danym obszarze

  • Poprawa lokalnego bezpieczeństwa energetycznego poprzez tworzenie samowystarczalnych energetycznie regionów – zwiększenie efektywności energetycznej 

  • Zapewnienie lepszych warunków działania dla lokalnych przedsiębiorców, przyciągnięcie nowych inwestorów

  • Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej, zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko

  • Modernizacja obszarów wiejskich i wspieranie rozwoju gmin

  • Dywersyfikacja dochodów na obszarach wiejskich

  • Tworzenie nowych miejsc pracy

  • Obniżenie kosztów energii elektrycznej ponoszonych przez samorządy

  • Wzrost innowacyjności – współpraca z instytucjami naukowymi oraz B+R

  • Wzrost świadomości społeczeństwa lokalnego odnośnie wytwarzania i zużywania energii elektrycznej oraz cieplnej

Role kluczowych uczestników klastra energii:

Wytwórcy energii

Mogą być inicjatorami klastra, zainteresowanymi jego rozwojem z uwagi na sprzedaż energii oraz możliwość realizacji nowych inwestycji
w infrastrukturę techniczną, w tym w szczególności w wytwarzanie energii.

Koordynator klastra energii

Może być nim jeden z członków klastra lub może być podmiotem powoływanym specjalnie do pełnienia tej funkcji w ramach klastra. Prowadzi bieżące sprawy klastra, obsługę administracyjną, zapewnia obsługę prawną, podatkową, reprezentuje klaster na zewnątrz. Pełni funkcje spółki obrotu przy współpracy z OSD.

Odbiorcy końcowi

Związani z klastrem z uwagi na perspektywę
i możliwość optymalizacji kosztów dostaw i poprawę jakości energii.

Jednostki Samorządu Terytorialnego

Są ważnymi interesariuszami klastra. Mogą być inicjatorami jego utworzenia z uwagi na perspektywę i możliwość optymalizacji kosztów dostaw i poprawę jakości energii, jak również możliwość bycia pośrednim beneficjentem zwiększonych możliwości uzyskania dofinansowania za pośrednictwem klastra.

Przedsiębiorstwa

Jednostki prowadzące działalność gospodarczą (małe, średnie i duże przedsiębiorstwa) powiązane
z wykorzystywaniem energii – produkcja, handel i usługi. Przedsiębiorstwa te, zależnie od wielkości mają różne potrzeby jakościowe i ilościowe, które muszą być zapewnione w całości lub części przez klaster energii.

Przedsiębiorstwa transportu publicznego

Ich członkostwo w klastrze ma na celu zapewnienie sobie dostępu do paliw niskoemisyjnych (biopaliw) lub energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych lub ze źródeł odpadowych z przemysłu (rozwój transportu niskoemisyjnego – elektromobilność).

Klastry Energii w działaniach Ministerstwa Energii

I kwartał 2016 – powołanie Grup Roboczych ds. Klastrów energii: ustalenia dotyczące koncepcji klastra energetycznego, zakresów prawno-finansowych, czy tematów pilotażowych wdrożeń.

Marzec 2017 – publikacja dokumentu pt. Koncepcja funkcjonowania Klastrów Energii w Polsce (konsultacje i termin wnoszenia uwag do dokumentu wyznaczono na dzień 30.03.2017 - zestawienie uwag)

30.03.2017 – wyznaczony przez ME pierwszy termin rejestracji inicjatyw klastrowych w bazie ME – stworzenie bazy Klastrów Energii w Polsce (ankieta)

05.04.2017 – zamknięcie terminu nadsyłania projektów Koncepcji pilotażowych klastrów Energii (ze strony TEE wystosowano: Zarys Koncepcji Karkonoskiego Klastra Energii – pilotaż oraz Koncepcję projektu inicjatywy klastrowej „Słoneczna elektrownia Tatry”, podejmowanej z powiatem tatrzańskim)

07.06.2017 – organizacja seminarium pt. „Klastry energii – inicjatywy lokalne w kierunku nowoczesnej gospodarki energetycznej” we współpracy z UMWD – prezentacja i ujednolicenie informacji nt. inicjatyw klastrowych w województwie dolnośląskim.

30.06.2017 – ogólnopolska konferencja "Klastry energii w Polsce oraz możliwości ich finansowania w ramach POIiŚ

2014-2020 – sektor energetyka" (link oraz prezentacje)

TAURON Ekoenergia w klastrach:

  • 1. Karkonoski Klaster Energii

    Dnia 24 stycznia 2017 r. podpisano List Intencyjny dotyczący współpracy w kierunku utworzenia Karkonoskiego Klastra Energii. Efektem prac było podpisanie w dniu 4 kwietnia 2017 r. Porozumienia o ustanowieniu Karkonoskiego Klastra Energii. Stronami Porozumienia powołującego Karkonoski Klaster Energii są:

    • Związek Gmin Karkonoskich - reprezentuje interesy 7 gmin zlokalizowanych w powiecie jeleniogórskim (Gmina: Karpacz, Kowary, Mysłakowice, Podgórzyn, Szklarska Poręba, Piechowice, Jeżów Sudecki)
    • TAURON Ekoenergia sp. z o.o. – Koordynator klastra
    • Karkonoskie Centrum Gospodarki Odpadami sp. z o.o.
    • Green Energy Power sp. z o.o.
    • „POLTEGOR – INSTYTUT” - Instytut Górnictwa Odkrywkowego we Wrocławiu
    • Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych im. Włodzimierza Trzebiatowskiego Polskiej Akademii Nauk z siedziba we Wrocławiu.

    Ustalono obszar działania Karkonoskiego Klastra Energii, w obszarze granic administracyjnych powiatu jeleniogórskiego. W marcu dokonano rejestracji Klastra w bazie Ministerstwa Energii oraz przygotowano i przesłano wstępną analizę zasobów uczestników klastra i jego obszaru. Trwają prace nad przygotowaniem strategii Klastra umożliwiającej udział w procedurze certyfikacji klastrów energii, zaplanowanej przez ME, na III kwartał 2017 r.

    2. Dzierżoniowski Klaster Energii

    Dnia 30 czerwca 2017 r. podpisano Porozumienie o powołaniu Dzierżoniowskiego Klastra Energii. Porozumienie o ustanowieniu Klastra jest potwierdzeniem zainteresowania inicjatywą klastrową jednostek samorządu terytorialnego Powiatu Dzierżoniowskiego oraz instytucji i firm, które zadeklarowały chęć współpracy, a także wsparcia kierunków rozwojowych i innowacyjnych projektów klastra.

    Stronami Porozumienia powołującego inicjatywę klastrową w powiecie dzierżoniowskim są m.in.:

    • Wodociągi i Kanalizacja Spółka z o.o. w Dzierżoniowie,
    • Stowarzyszenie Ziemi Dzierżoniowskiej
    • Gmina Miejska Dzierżoniów,
    • Gminą Bielawa,
    • Starostwo Powiatu Dzierżoniowskiego,
    • Gmina Dzierżoniów,
    • Gmina Pieszyce
    • Gmina Piława Górna
    • Gmina Niemcza
    • Gmina Łagiewniki
    • ECO Ekologiczne Centrum Odzysku Spółka z o.o. w Pieszycach,
    • ZEC Zakład Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. w Pieszycach.

    Dnia 30 czerwca 2017 r. dokonano rejestracji Klastra w bazie Ministerstwa Energii. Trwają prace nad przygotowaniem strategii Klastra, umożliwiającej udział w procedurze certyfikacji klastrów energii, zaplanowanej przez ME , na III kwartał 2017 r.

    3. Energetyczny Klaster Oławski ”EKO”

    Dobiegają końca ustalenia mające na celu powołanie Energetycznego Klastra Oławskiego „EKO”. Powołanie Klastra energii w powiecie oławskim jest konsekwencją prac podjętych w związku z podpisanym w dniu 2 czerwca 2017 r., Listem Intencyjnym. W gronie Sygnatariuszy znajdują się m.in. przedstawiciele sektora energetycznego (w tym dystrybucji, obrotu i wytwarzania energii), prawnego, środowiska naukowego czy przedstawiciele samorządu terytorialnego. Głównym założeniem współpracy stron Listu Intencyjnego jest wypracowanie efektywnego modelu biznesowego, technicznego, technologicznego oraz prawnego w ramach pilotażowych projektów klastrów energii. Współpraca w tym obszarze została zainicjowana przez Polską Izbę Magazynowania Energii (PIME).

    Obecnie rozmowy związane z utworzeniem klastra w powiecie oławskim, odbywają się pomiędzy:

    • TAURON Ekoenergia sp. z o.o.
    • PROMET PLAST spółka cywilna z siedzibą w Oławie),
    • METALERG sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Oławie
    • TRMEW Obrót Sp. z o.o. z siedzibą w Grudziądzu
    • Urząd Gminy w Oławie,
    • Urząd Miejski w Oławie,
    • Starostwo Powiatowe w Oławie
    • Stowarzyszeniem Polska Izba Magazynowania Energii z siedzibą w Warszawie
  • 1. Klaster Energii „Zielone Podhale”

    Dnia 15 września 2016 r. Spółka stała się oficjalnym członkiem Klastra Energii Zielone Podhale. Aktywne uczestnictwo w działaniach klastra, połączone jest z kreowaniem wspólnych przedsięwzięć w obszarze energetyki wodnej oraz przyszłych projektów w zakresie OZE i efektywności energetycznej.

    Przystępując do klastra, Spółka TAURON Ekoenergia stwarza możliwość m.in. włączenia do budowanych i rozwijanych sieci powiązań, obiektów elektrowni wodnych – m.in. EW Kuźnice (moc 0,270 MW) i EW Olcza (moc 0,330 MW), pozwalając na rozwijanie kompetencji Spółki w nowych obszarach wykorzystania energetyki wodnej.

    W ślad za wytycznymi Ministerstwa Energii a także wymogami ustawy OZE dotyczącymi obszaru inicjatyw klastrowych, spółka w ramach inicjatywy Zielone Podhale podjęła współpracę z Powiatem Tatrzańskim w projekcie klastrowym „Zielona Elektrownia Tatry”, który został zarejestrowany w bazie Ministerstwa Energii. W ramach przygotowań opracowano także założenia projektu oraz warianty jego realizacji, które przedstawione zostały w Ministerstwie Energii.

    2. „Brenergia” – Klaster Lokalnego Systemu Energetycznego

    Dnia 23.06.2017 r. Spółka TAURON Ekoenergia stała się członkiem inicjatywy klastrowej pn.: „Brenergia – Klaster Lokalnego Systemu Energetycznego”. Utworzenie Klastra Energetycznego w gminie Brenna (powiat cieszyński, województwo śląskie), jest jednym z celów projektu budowy Krajowego Centrum Aktywnego Wypoczynku, ujętego w, przyjętej przez Rząd RP, narodowej Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Celem inicjatywy klastrowej jest m.in. stworzenie warunków i dbałość o samowystarczalność energetyczną gminy Brenna, rozwiązanie problemu niskiej emisji CO2, uporządkowanie gospodarki wodnej w zakresie małej retencji i wód powierzchniowych a także promocja i udostępnianie walorów turystycznych w warunkach zrównoważonego rozwoju. Celem nadrzędnym klastra jest także rozwój odnawialnych źródeł energii, inicjowanie i prowadzenie działań związanych z rozwojem energetyki rozproszonej Gminy Brenna, poprawa lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, dbałość o efektywność ekonomiczną i energetyczną realizowanych przedsięwzięć.

    3. Klastry energii jako projekt badawczo rozwojowy (B+R)

    Spółka TAURON Ekoenergia uzyskała pozytywną rekomendację dotyczącą uruchomienia projektu badawczo-rozwojowego „Klastry Energii – pilotaż roli koordynatora”. Celem projektu jest zbudowanie kompetencji TAURON Ekoenergia jako koordynatora klastrów, w ramach trzech struktur klastrowych jako pilotażowych:

    1. Karkonoskiego Klastra Energii
    2. Dzierżoniowski Klaster Energii
    3. Oławski Klaster Energii (we współpracy z Polską Izbę Magazynowania Energii)

    oraz przygotowania najistotniejszych dokumentów koncepcyjnych i strategicznych dla ww. klastrów, będących podstawą funkcjonowania energetycznej wspólnoty, a także działania nad wypracowaniem i wdrożeniem innowacyjnego modelu wytwarzania, magazynowania, dystrybucji i zarządzania popytem na energię, z wykorzystaniem dostępnych lokalnie zasobów, z którego w konsekwencji będą mogli korzystać uczestnicy Klastra, czy inne podmioty zlokalizowane w danym regionie. Podejmowane działania dotyczą obszaru innowacyjnego nie tylko w kontekście działań Spółki ale i Grupy, jak również regionów, w których powoływane są inicjatywy klastrowe. Proces uruchomienia i wdrożenia trzech struktur klastrowych wiąże się z koniecznością wykonania szeregu analiz oraz pozyskania informacji, które stanowić będą podstawę ekonomicznego uzasadnienia do wdrażania w działalność Spółki, a tym samym GK TAURON, nowej usługi jaką jest rola koordynatora klastra energii.